Eb en vloed

Hoog water en laag water

 Eb en vloed zijn de bewegingen van het water, van hoog water naar laag water en weer naar hoogwater. Eb en vloed worden voornamelijk veroorzaakt door de getijkracht van de maan op het zeewater. De getijkracht ontstaat doordat de aantrekkingskracht van de maan niet even groot is op alle waterdeeltjes op aarde.

 

Alle waterdeeltjes op aarde worden namelijk aangetrokken door de maan. Aan de kant van de aarde die naar de maan is toegekeerd (en die dus het dichtst bij de maan is) worden de waterdeeltjes sterker aangetrokken dan gemiddeld. Daar ontstaat een 'waterberg' die naar de maan toegekeerd is. Aan de andere kant van de aarde worden de waterdeeltjes minder sterk aangetrokken dan gemiddeld en daar ontstaat een 'waterberg' die van de maan afgekeerd is. Het lijkt dus alsof er twee waterbergen op de aarde staan: vloedbergen.
Doordat de aarde in 24 uur één maal om haar as draait, is het per etmaal tweemaal hoog water en ook tweemaal laag water. Doordat de maan in ongeveer een maand om de aarde draait, is de maan in dat ene etmaal ook een stukje opgeschoven. Daardoor komen hoog en laag water telkens ongeveer 50 minuten later dan de vorige dag.

 

Springtij en doodtij

 Behalve de maan trekt ook de zon aan het zeewater. Als de zon en de maan met elkaar samenwerken, zijn de vloedbergen extra hoog (springtij), als ze elkaar tegenwerken zijn de vloedbergen lager (doodtij). 

 

Aan de schijngestalte van de maan kun je zien, hoe laat het (ongeveer) hoog of laag water is.
Bijvoorbeeld: bij volle maan en bij nieuwe maan is het rond 10 uur 's morgens en 10 uur 's avonds hoog water. Bij eerste kwartier en bij laatste kwartier is het rond 3 uur 's nachts en 3 uur 's middags hoog water. (Tel er voor de zomertijd 1 uur bij op.)

Laag water valt ongeveer midden tussen twee hoog waters. Doordat er veel onregelmatigheden zijn in de baan van de maan kunnen deze tijden wel een uur afwijken.

 

Springtij is twee dagen na volle maan en twee dagen na nieuwe maan. Dan is de vloedberg pas vanuit de zuidelijke Atlantische Oceaan in onze streken aangekomen. Hoog water is dan tussen 11 en 12 uur 's morgens en 's avonds.

 

Bovenstaande tijden gelden voor Schiermonnikoog, maar niet voor alle plaatsen langs de Noordzeekust. De vloedberg komt vanuit de Atlantische Oceaan de Noordzee binnen tussen Schotland en Noorwegen (en een beetje tussen Engeland en Frankrijk). In de Noordzee beweegt hij zich tegen de wijzers van de klok in, zodat iedere kustplaats op een ander tijdstip aan de beurt komt.