Schiermonnikoog bestaat voor een groot deel uit natuurgebied. De overheid heeft bepaalde doelen gesteld voor het behoud van deze natuur. Die doelen worden bedreigd door onder andere de gevolgen van stikstof en klimaatverandering. Stikstof werkt als mest, waardoor gras en struiken snel zijn gaan groeien en het open duinlandschap steeds dichter begroeid is geraakt. Natuurmonumenten is verantwoordelijk voor het behalen van de natuurdoelen en wil daarbij begrazing inzetten.
Plan van aanpak en afspraken over de uitvoering
Komende maanden maken Nationaal Park en Natuurmonumenten een plan van aanpak voor de begrazing voor de komende jaren op Schiermonnikoog. Om tot een uitvoerbaar en breed gedragen begrazingsplan te komen heeft het Nationaal Park in samenwerking met Natuurmonumenten een onafhankelijk bureau ingehuurd (SOMDERDELEN). De bedoeling is dat dit plan voor de zomervakantie 2025 klaar is. Daarna gaat Natuurmonumenten voor de uitvoering van de begrazing afspraken maken met partijen die verstand hebben van begrazing. Zodat per 1 januari 2026 de nieuwe uitvoerders van start kunnen gaan met de begrazing van duinen en kwelders.
Kaders en doelen
De kaders voor het beheer zijn duidelijk: namelijk de doelstellingen van Natura2000 en de Kaderrichtlijn Water (KRW). De provincie Fryslân en Rijkswaterstaat zijn verantwoordelijk voor deze doelen. Natuurmonumenten zorgt er als beheerder voor dat deze doelen gehaald worden, onder andere door begrazing. Wat het ingewikkeld maakt, is dat de doelen voor Natura2000 en KRW soms tegenstrijdig zijn. Ook gaat de financiering van het beheer via een subsidieregeling die weer nét anders in elkaar steekt wat betreft de natuurdoelen.
Huidige begrazing
Op Schiermonnikoog wordt al veel begraasd. Boerenbelang heeft afspraken met Natuurmonumenten om jongvee op de kwelder te laten grazen. In opdracht van Natuurmonumenten zet ook FREE Nature Exmoorpony’s en Sayaguesa’s in het duingebied rond bunker Wassermann. Op andere delen van het eiland lopen er ook Soay schapen, Drentse heideschapen, geiten en paarden.. Boerenbelang en FREE nature zijn vanaf het begin betrokken bij het overleg over een nieuw begrazingsplan.
Wat gebeurt er nog meer
Het Wetterskip en Vitens werken aan een Waterplan voor het eiland. Er zijn ook plannen voor duurzamere en circulaire landbouw. Natuurmonumenten denkt, naast begrazing, na over andere maatregelen voor beheer, zoals maaien. Natuurlijk is er ook aandacht voor recreatie en het gebruik van het eiland, en voor het open en toegankelijk houden van het landschap.
Participatie en communicatie
Het Nationaal Park zorgt samen met Natuurmonumenten voor de communicatie en betrokkenheid van belanghebbenden en geïnteresseerden. Iedere maandag (behalve tijdens de schoolvakanties) van 11.00uur tot 12.00 uur is er open inloop in Het Baken voor iedereen met vragen (met Tom den Boer, procesbegeleider van onafhankelijk bureau SOMDERDELEN). Actuele informatie over het begrazingsplan is te vinden op www.schitterendschiermonnikoog.nl
Bijeenkomsten
Op maandag 27 januari 2025, van 20.00 tot 22.00 uur, presenteerden Natuurmonumenten en het Nationaal Park Schiermonnikoog de stappen om tot een plan van aanpak voor begrazing op Schiermonnikoog te komen.
Op donderdag 3 april 2025 hebben we onze bevindingen uit verschillende inspraak momenten teruggekoppeld en verschillende vraagstukken en dilemma’s besproken tijdens een informatie bijeenkomst.
Beide bijeenkomsten vonden plaats in de STAG op Schiermonnikoog en zijn online terug te kijken.
Afronding begrazingsplan
- Op 8 mei 2025 presenteert Natuurmonumenten de voortgang van het concept begrazingsplan. Dat gebeurt tijdens de publieksavond van het Nationaal Park.
- Op 9 mei is het concept plan voor iedereen beschikbaar op schitterendschiermonnikoog.nl. Er liggen er ook enkele geprinte versies klaar bij de balie van Informatiecentrum het Baken.
- Van 9 tot en met 20 mei kan iedereen die dat wil reactie geven op het concept begrazingsplan, via info@schitterendschiermonnikoog.nl of tijdens het inloopspreekuur van Tom den Boer (= op maandag 12 en 19 mei van 11.00 tot 12.00 uur in het Baken).
- Leden van het panel kunnen ook een korte enquête invullen via Schitterend Schiermonnikoog. Panelleden krijgen automatisch een link in de mailbox. Voor vragen: stuur een mail naar info@schitterendschiermonnikoog.nl
- Op 22 mei bespreken de leden van het Overleg Orgaan van het Nationaal Park de voortgang van het concept begrazingsplan. Zij krijgen inzicht in de verschillende reacties die zijn binnengekomen. De leden van het Overlegorgaan kunnen desgewenst advies geven over keuzes en vervolgstappen.
- Voor de zomervakantie 2025 zal het begrazingsplan inhoudelijk afgerond worden. Zodat duidelijk is welke scenario’s er zijn in de wijze van begrazing en hoe die bijdragen aan de natuurdoelen op Schiermonnikoog.
- Vervolgens zullen deze scenario’s worden uitgewerkt op hun organisatorische en financiële consequenties. Deze worden besproken met bevoegd gezag om tot overeenstemming te komen. Daarna starten de stappen om tot afspraken te komen met uitvoerende partijen, volgens verwachting in het najaar van 2025.
Contact
Heb je vragen? Neem dan contact met ons op via info@schitterendschiermonnikoog.nl