Landschappen

Schiermonnikoog is een klein maar gevarieerd eiland. Binnen het Nationaal Park kun je zes landschappen onderscheiden: het strand, de duinen, het bos, de kwelder, het wad en de Westerplas. Elk landschap kenmerkt zich door een eigen ontstaansgeschiedenis en door specifieke, bij het landschap horende planten en dieren. Door de grote variatie aan landschappen is Schiermonnikoog één van de meest soortenrijke natuurgebieden van ons land.

Bos

De bossen op Schiermonnikoog bestaan uit aangeplant dennenbos en van nature ontstaan loofbos. De familie Von Bernstorff liet in het begin van de vorige eeuw dennenbossen aanplanten voor houtproductie. Door de extreme omstandigheden groeiden de bomen zo langzaam, dat het onderhoud al snel werd gestaakt.

Duinen

Duinvorming vindt plaats op het strand en in de zeereep, aan de Noordzeekant van het eiland dus. Water en wind voeren zand aan, dat neerdaalt in de luwte van biestarwegras en helm. Soms helpt de mens een handje met takkenschermen en helmaanplant. Nieuwe duintjes worden vaak aangetast door de herfststormen en verdwijnen dan al snel weer.

Kwelder

De kwelders van Schiermonnikoog liggen aan de wadkant van het eiland. Kwelders ontstaan door 'verlanding' van de wadbodem. Slikplaten worden steeds hoger doordat er slib op achterblijft dat door de vloed werd meegevoerd. Er gaan algen en kwelderplanten op groeien die ook weer slib vasthouden.

Strand

Het Noordzeestrand van Schiermonnikoog is een van de breedste stranden van Europa. De zee voor de kust van het eiland, de 'onderwaterdelta', is ondiep. De zandbanken die daar ontstaan, verplaatsen zich in de richting van het eiland en groeien vast aan het strand, dat zo nog breder wordt. Ter hoogte van de vuurtoren is een zandbank bezig aan het strand vast te groeien.

Wad

De slik- en zandplaten ten zuiden van het eiland vormen het wad. Tweemaal per etmaal staan ze droog en tweemaal per etmaal overstroomt de vloed ze. Het opkomend water voert zand, slib en ander drijvend en zwevend materiaal mee vanuit de Noordzee. Doordat een deel van dit materiaal bij afgaand water in de Waddenzee achterblijft, worden de platen groter en hoger.

Westerplas

Ten zuidwesten van het dorp ligt de Westerplas. Vroeger heette dit gebied de Westerkwelder en had de zee er vrij spel. In 1964 werd de kwelder ingedijkt. Het vochtige gebied werd zo onbereikbaar voor het zeewater en verzoette langzaamaan. Nu is de Westerplas het belangrijkste zoetwatergebied van het eiland.