Zwaluwen, spechten, hoppen en ijsvogels

Boerenzwaluw
Hirundo rustica

De zomer komt er aan. Dat is de boodschap die veel mensen voelen wanneer ze, begin april, de eerste boerenzwaluwen weer zien. Vanuit hun winterverblijven in Afrika zijn deze kleine vogels er weer in geslaagd om de weg naar Schiermonnikoog terug te vinden. Van de boerenzwaluw is bekend dat de oude vogels vaak naar hetzelfde plekje terugkeren. Van de jongen keert 80% terug binnen een straal van 2,5 km van het nest waar ze zijn geboren.
Zwaluwen leven van insecten. In de zomer zie je ze daar met veel behendigheid op jagen. Koude perioden in de zomer zijn vaak funest voor de jongen. Die verhongeren en gaan dood. Meestal broedt een boerenzwaluw echter wel 2 of soms 3 keer. Ze hebben tussen de 3 en 6 jongen. Nadat ze uit het ei zijn gekomen duurt het ongeveer 20 dagen voor ze kunnen vliegen.
Huizen met veranda's of brede dakgoten of -lijsten zijn het meest in trek bij de zwaluwen. Je kunt ze een handje helpen door op geschikte plekken een klein plankje te maken, waarop ze een nest (van modder en strootjes) kunnen bouwen. Wat je ervoor terug krijgt? Een hoop vogelpoep (maar door een plaatje op de tegels te leggen is dat geen probleem). En een ongelooflijk fraai en boeiend schouwspel van broedende en voedselzoekende ouders en later bedelende en vlieglessen nemende jongen!

dorp, polderbroedvogelapril - oktober




Gierzwaluw
Apus apus

Gierzwaluwen houden van rotsachtige landschappen. Daar, op een veilige plek hoog boven de grond, maken ze in een rotsholte hun nest en broeden er hun eieren uit. Nu zijn er in ons land weinig rotsen. Wel iets wat er een beetje (gezien door de ogen van een gierzwaluw dan) op lijkt: hoge gebouwen. Dat zijn dan ook de plekken waar deze sierlijke vogels hun nest maken: onder pannendaken van hoge gebouwen, in steden en dorpen! Gierzwaluwen doen alles in de lucht: paren, eten, slapen; alleen om te broeden komen ze 'aan land'.
Op Schiermonnikoog zie je ze in de zomer regelmatig hoog boven de duinen en de kwelder vliegen, op zoek naar insecten voor hun jongen. Wanneer een gierzwaluw op de grond terecht komt, is hij ten dode opgeschreven: vanwege zijn korte pootjes en lange vleugelpunten kan hij niet meer wegvliegen.
 
dorp, polder, duinen, kwelder, strand, bos doortrekker, broedvogelvoorjaar, zomer, herfst 


Huiszwaluw
Delichon urbicum
Huiszwaluwen verschillen van boerenzwaluwen door hun kortere staart, witte kin en keel en opvallende witte stuit. Ze broeden graag onder overstekende daken, waar ze hun kunstig gemetselde nest bouwen. Ze kunnen twee of drie broedsels per jaar grootbrengen. Bijzonder is dat jongen uit het eerste nest vaak meehelpen om jongenvan een later 
nest groot te brengen!
Met een zwaluwnest in de buurt heb je veel minder last van insecten: een huiszwaluw eet al gauw meer dan 5.000 insecten per dag!!!
dorp, polderbroedvogelvoorjaar, zomer, herfst

Grote bonte specht
Dendrocopos major

De grote bonte specht, zwart-wit van kleur met rood aan de kop en onder de staart,  is een vogel die je meestal eerder hoort dan ziet. In het voorjaar hoor je hem roffelen wanneer hij een nestholte aan het hakken is in een dode boom. Ook hoor je hem wanneer hij druk bezig is om insectenlarven achter boomschors of uit dood hout te zoeken. Heel speciaal is de spechtensmidse: een kleine holte in de stam van een boom, waar de specht een dennenappel in vastklemt, om die vervolgens uit elkaar te halen om de zaden te kunnen bereiken. Soms ligt het onder zo'n smidse bezaaid met uitgepikte dennenappels.
Op Schiermonnikoog hoor en zie je de meeste spechten in de periode van herfst tot voorjaar. Broedende vogels zijn zeldzaam. De laatste jaren wordt ons bos echter steeds interessanter voor deze mooie vogel, omdat tegenwoordig veel oude en dode bomen niet worden opgeruimd. In het dorp kom je maar af en toe een specht tegen.

bos, dorpbroedvogelhele jaar

Oeverzwaluw
Riparia riparia

Zwaluwen zoeken vaak de aanwezigheid van mensen op. Niet omdat ze mensen zo gezellig vinden, maar omdat oude huizen en boerenschuren een mooie nestgelegenheid bieden. Alleen de Oeverzwaluw heeft niets met gebouwen. Die gaat op zoek naar steile zandwanden om daarin een nesthol te graven. In de stuifduinen bij de Hertenbosvallei en in de dynamische nieuwe duinen aan de oostkant van het eiland broeden op verschillende plaatsen kleine kolonies Oeverzwaluwen. De zwaluwen zoeken voedsel in de omgeving van de Westerplas en zijn hier goed te bekijken. Van dichtbij is een Oeverzwaluw gemakkelijk te herkennen. De vogels zijn van boven bruin en van onder wit met een bruine borstband.

duin, Westerplasbroedvogelapril - augustus

IJsvogel
Alcedo atthis

Heel af en toe is, boven het water van de ijsbaan, een slenk of de Westerplas, de blauwe flits van een vliegende ijsvogel te zien. Met zijn metallic-glanzende blauwe verenpak lijkt hij op een tropische vogel. De ijsvogel houdt van helder zoet water, waarin hij visjes, maar ook allerlei waterinsecten vangt.
De laatste tijd wordt hij af en toe bij de Westerplas gezien; een goede reden om vanuit de pas gebouwde vogelkijkhut eens een poging te wagen. IJsvogels zitten graag op een over het water hangende tak, om van daaruit jacht te maken op visjes en waterinsecten. Het zal niet meevallen er een te zien te krijgen, maar áls het lukt is dat een onvergetelijke ervaring. Strenge winters zijn vaak desastreus voor de ijsvogel, omdat ze dan geen voedsel kunnen vinden. In de herfst van 2012 is er een ijsvogel gefotografeerd in de struiken bij de Westerplas.

Westerplas, duinen, kwelderbroedvogelhele jaar

print