Planten met rode of roze bloemen

Ook enkele planten met rode vruchten zijn hier opgenomen.

Asperge
Asparagus officinalis

In de duinen kom je hier en daar wilde asperges tegen. Ze groeien graag op de drogere duinhellingen. Vaak worden het forse planten. De vertakte stengels hebben grote aantallen smalle, groene blaadjes, die meer op naalden lijken en in kleine toefjes bij elkaar staan.
Ze bloeien met bruinwitte klokvormige bloemen en na de bloei verschijnen er vuurrode bessen aan de plant.
Als  je goed zoekt, kun je er een prachtige kever op vinden: de rode aspergekever.
duinenmei - augustus

Brede orchis of mei-orchis
Dactylorhiza majalis

De brede orchis is de eerste van de roze tot lila bloeiende orchideeën die op Schiermonnikoog bloeien; vandaar ook de andere naam: mei-orchis. De bloemen staan in een aar aan het einde van de bloeistengel. De langwerpige bladen van de brede orchis zijn groen met paarsbruine vlekken. De brede orchis is in ons land sterk achteruit gegaan en staat op de rode lijst met bedreigde planten.
De brede orchis leeft, zoals alle orchideeën, in symbiose met een schimmel. De wortels van de plant en de draden van de schimmel wisselen voedsel met elkaar uit. De orchidee kan niet leven zonder de schimmel. Vooral suikers worden door de schimmel doorgegeven aan de orchidee.
Wanneer een insect de bloem van een brede orchis bezoekt raakt hij een stuifmeelklompje dat met een kleefsteel op de kop van het insect vastplakt. Bij een volgende plant raakt het stuifmeel de stamper en zo wordt de bloem bevrucht en ontstaan er zaden.
Behalve de brede orchis groeien er op Schiermonnikoog nog acht andere soorten orchideeën.   

schrale graslandenmei - juni

Duizendguldenkruid
Centaurium erythraea

Hiervan staan er op het eiland 2 soorten: het strand- en het fraai duizendguldenkruid. Beide hebben roze bloemen en groeien op de kwelder. De bloemen van het strandduizendguldenkruid zijn aanmerkelijk groter.

kwelder, duinjuli - augustus

Echte koekoeksbloem
Silene flos-cuculi
'Koekoeksbloem' is eigenlijk een vreemde naam. Want deze knalroze bloem heeft maar weinig met een koekoek te maken. Mogelijk kreeg ze haar naam doordat ze in bloei komt wanneer de koekoek het land binnen komt. Ook speelt het spuugbeestje mogelijk een rol. Dit is een kleine cicade die zijn eitjes altijd op de koekoeksbloem legt. De larve hult zich in een soort schuim dat nogal veel op spuug lijkt. Vroeger dacht men dat dit van de koekoek kwam: koekoeksspuug. De plant waar de koekoek steeds op spuugde was dan dus de koekoeksbloem.
Echte koekoeksbloemen staan vooral op vochtige hooilanden, vaak in combinatie met veldzuring en scherpe boterbloem. Een goede plek op het eiland is het natte veld ten noorden van de Westerplas, aan de Westerburenweg. Ook in sommige duinvalleien (bijvoorbeeld in de buurt van de vuurtoren) staat de plant in juni te bloeien.

Westerplas, duinmei - juni

Egelantier
Rosa rubiginosa

In de duinen van Schiermonnikoog staan verschillende soorten wilde rozen. De meest algemene soort is de hondsroos: een forse struik met roze bloemen. Zeldzamer zijn duinroosje, viltroos, de uit tuinen overgewaaide rimpelroos en de egelantier.
De egelantier lijkt op het eerste gezicht op de hondsroos. Het belangrijkste verschil tussen beide soorten is niet te zien, maar te ruiken. Als je namelijk de blaadjes van de egelantier fijnwrijft stijgt er een aangename geur op van zoetzure appeltjes. Als je goed oplet kun  je ook aan de blaadjes van de struik zien of het een egelantier is: van boven zijn ze glimmend groen, van onderen zijn ze bedekt door klierharen. Deze klieren zorgen ook voor de bijzondere geur.
Egelantier staat op verschillende plekken in de duinen. De beste plek is het westelijk duingebied: de omgeving van de Westerplas en de Hertenbosvallei.

duinmei -juni

Grote muggenorchis
Gymnadenia conopsea

De grote muggenorchis is in Nederland zeer zeldzaam. Alleen in Zuid-Limburg en op enkele plaatsen langs de kust kun je hem nog vinden. Gelukkig groeit hij ook nog steeds op Schiermonnikoog.  Hier kun je hem aantreffen in enkele vochtige duinvalleien. De bloemen van de grote muggenorchis zijn roze van kleur en hebben een heerlijke vanille-achtige geur. Ze zijn kleiner dan de bloemen van de rietorchis, die veel algemener is.
duinenjuni - augustus

Hazenpootje
Trifolium arvense

Het hazenpootje is een klaversoort en behoort tot de familie van de  vlinderbloemigen. Oorspronkelijk kwam de soort alleen binnen Europa voor, maar heeft zich inmiddels ook naar andere werelddelen verspreid. De stengel en de blaadjes zijn zacht behaard. De kelkblaadjes hebben lange, zachte haren, waardoor het bloemhoofdje erg op een hazenpootje lijkt en net zo zacht aanvoelt.
Ook in het Frans, Duits en Engels verwijst de naam naar een haas of hazenpoot: Trèfle Pied-de-lièvre, Hasenklee, Hare's-foot clover. Op Schiermonnikoog groeit het hazenpootje vooral in de wat drogere duinen. Ook langs de schelpenpaden kom je ze veel tegen.

duinenjuli - okt.

Kardinaalsmuts
Euonymus europaeus

In de zomer is de kardinaalsmuts een onopvallende struik. De bloemen, te zien in mei en juni, zijn klein en groen en vallen nauwelijks op. Pas in het najaar begint de kardinaalsmuts te schitteren. In tegenstelling tot de meeste struiken in de duinen verkleuren de bladeren niet geel, maar rozerood. Wanneer de bladeren in oktober zijn afgevallen, vallen vooral de vruchten op. Deze vruchten zijn helderroze 'doosjes'. Hieruit hangen vier oranje zaden. Deze zijn voor mensen giftig, maar worden door vogels veel gegeten. Kardinaalsmuts staat alleen op kalkrijke grond. Op de Waddeneilanden is de struik zeldzaam. De beste plekken om op Schiermonnikoog kardinaalsmuts te zien zijn Klein Zwitserland en de aangrenzende duinen.

duin, dorpbloei: mei - junivruchten: okt. - nov.

Kattendoorn
Ononis repens

De kattendoorn is een tot ca. 50 cm hoge plant met licht- tot donkerroze vlinderbloemen. Op Schiermonnikoog kom je hem vooral tegen op de kwelder, het groene strand en langs de buitenste duinrand. Behalve langs zee groeit de plant ook in het rivierengebied.
De stengel is houtig en draagt lange, heel scherpe doorns. Omdat de plant een lange penwortel heeft die wel meer dan een meter lang kan worden, heeft hij geen last van droogteperioden.
De Latijnse naam is Ononis repens. Onos is het Griekse woord voor ezel, want die schijnen de plant lekker te vinden; 'repens' betekent: kruipend. Volksnamen voor deze plant zijn: ezelskruid, duivelsbedstro en schapendoorn.
De kattendoorn wordt in de medicinale wereld gebruikt vanwege de sterke urineafdrijvende werking. Ook bij reuma en jicht schijnt het goed te werken.
Kruipend stalkruid is een plant die erg op de kattendoorn lijkt. Deze plant heeft echter geen doorns en komt in de wat drogere duinen voor. Op Schiermonnikoog is kruipend stalkruid heel zeldzaam.

groene strand, kwelderbloeitijd: juni - september

Kattenstaart
Lythrum salicaria

In vochtige duinvalleien, langs slootkanten en zelfs op het groene strand kom je in deze maand de prachtig gekleurde kattestaart tegen. De plant is erg in trek bij insecten en wordt dan ook veel door bijen en vlinders bezocht. 

Op Schiermonnikoog staan ze dit jaar massaal te bloeien in de opengekapte vlakte langs het Scheepstrapad, tussen de camping en de Tweede Dennen, maar ook op het strand langs de duinrand tussen paal 5 en de Marlijn staan ze veel, evenals in het moerassige gebied direct ten westen van de Westerplas.
Delen van de plant bevatten tannine, een stof die in de leerlooierij werd gebruikt. Uit de wortels werd een rode verfstof gewonnen voor het verven van wol.

duin, Westerplasbloei: juni - oktober

Knikkende distel
Carduus nutans

Verspreid over het eiland, maar vooral in de omgeving van de fietspaden, staan knikkende distels. De paarsrode bloemhoofdjes zijn erg groot en zijn opvallend geknikt. De planten zijn hier ooit terechtgekomen met klei uit Limburg, die voor een dijkverzwaring werd aangevoerd. Het vederlichte zaad heeft zich vervolgens over het hele eiland weten te verspreiden.

duin, Westerplasjuni - augustus

Melkkruid
Glaux maritima L.

Wie in deze maand op het groene strand loopt ziet daar soms hele plakkaten met een laag, roze bloeiend plantje: melkkruid. Wie de bloemen goed wil zien moet door de knieën, want hoger dan 5 cm wordt de plant meestal niet. Op het strand tussen paal 2 en 4 vormt het melkkruid vaak bolle kussentjes. Behalve op het groene strand kom je de plant ook tegen op de kwelder. Daar, tussen de wat hogere begroeiing, wordt het melkkruid ook wat hoger.
Wanneer het zonnetje schijnt zie je veel insecten die de bloempjes bezoeken, op jacht naar honing. Vooral hommels doen dat veel. De roze bloemen bestaan trouwens alleen uit kelkblaadjes; kroonblaadjes heeft het melkkruid niet!
Over de herkomst van de naam melkkruid gaan vele verhalen. Zo zou het de melkproductie van koeien verhogen en vroeger zijn gebruikt om melk te stremmen. Of dat zo is...?
Behalve de brede orchis groeien er op Schiermonnikoog nog acht andere soorten orchideeën.   

schrale graslanden (kwelder, groene strand)mei - juni

Moeraskartelblad
Pedicularis palustris

Moeraskartelblad valt meestal snel op: de plant is donkergroen tot  roodbruin van kleur. De bloemen zijn donkerroze en staan alleen in de bladoksel. Het is in Nederland een vrij zeldzame plant, die liefst op iets zure, vochtige grond groeit. Goede plekken om hem hier tegen te komen zijn langs de Reddingsweg, langs het Minne Onnespad langs de Westerplas en in de duinweide ten noorden van de vuurtoren.  
duinen, Westerplasmei - september



Paarse dovenetel
Lamium purpureum

De paarse dovenetel hoort bij de vroegst bloeiende planten. Wanneer er een randje tussen de tegels tegen een zuidmuur is, kan hij al in maart beginnen te bloeien, maar in april kom je hem echt overal tegen. Tenminste als er erg voedselrijke grond is, want daar houdt deze plant van. Hij is beslist niet kieskeurig: tuinen, wegbermen en allerlei plekken waar het wat rommelig is hebben de voorkeur.

dorp, poldermaart - oktober

Rimpelroos
Rosa rugosa

De rimpelroos heeft grote, witte tot rozerode bloemen. De bottels zijn oranje en afgeplat. Ze zijn eetbaar. Groenlingen en andere vinkachtigen zijn er ook gek op.
Op Schiermonnikoog staat hij langs de Badweg, maar ook in de duinen en op de kwelder kom je hem tegen. Hij kan goed tegen de zilte zeelucht. De rimpelroos is van oorsprong afkomstig uit het oosten van Azië.
duinenjuni - september

Rode ogentroost
Odontites vernus

Rode ogentroost is een plant die niet in staat is om zelfstandig te overleven. Er moeten altijd grassen of zeggen in de buurt staan. Met zijn wortels onttrekt de rode ogentroost namelijk voedsel aan de wortels van deze planten. De plant is meestal tot zo’n 30 cm hoog en heeft licht- tot donkerroze bloemen, die één kant uit staan. De bladeren zijn vaak paarsig aangelopen. Vooral op de Oosterkwelder kom je deze plant tegen, maar ook op de kwelders rond de westpunt van het eiland.
groene strand, kwelderjuli-september

Slangenkruid
Echium vulgare

Het is jammer dat er op Schiermonnikoog geen adders voorkomen. Anders hadden we mooi kunnen proberen of de bewering dat slangenkruid giftige slangenbeten geneest werkelijk hout snijdt. Vermoedelijk komt het verband dat tussen slangenkruid en slangenbeten wordt gelegd voort uit de vorm van de bloem. De stijl, die buiten de bloem steekt, is aan het eind namelijk gespleten. Met deze 'slangentong' lijkt de roze of blauwpaarse bloem met wat fantasie op de opengesperde muil van een slang.
Slangenkruid komt voor in droge, kalkrijke duinen.
Op Schiermonnikoog is de plant algemeen langs de Prins Bernhardweg en in de buurt van de Vuurtoren. De forse bloempluimen zijn in de zomermaanden nauwelijks te missen.

duinjuni - augustus

Veldhondstong
Cynoglossum officinale


De veldhondstong (Cyno = hond; glossum = tong) kom je op Schiermonnikoog vooral tegen langs strandovergangen en langs enkele paden door de duinen. Gek is dat niet, wanneer je weet dat deze plant zaden vormt met weerhaken er aan. Daardoor blijven ze gemakkelijk in de vacht van konijnen en hazen hangen (of aan de sokken van wandelaars) en verspreiden zich op die manier. De soortnaam 'officinale' geeft aan dat de soort in de geneeskunde werd gebruikt: als middel tegen ontstekingen. Opvallend kenmerk is dat de bloemen van rood naar blauw verkleuren naarmate ze langer bloeien.  
duinenmei  t/m juli


Wilde kamperfoelie
Lonicera periclymemum

Als je op een mooie zomeravond door het bos of de duinen wandelt, ruik je overal de zoete geur van bloeiende wilde kamperfoelie. Nachtvlinders komen op die geur af en eten de nectar uit de bloemen. Zo zorgen ze meteen voor de bestuiving. In de herfst krijgt de kamperfoelie trosjes met mooie rode besjes. De bessen zien er heel sappig en lekker uit, maar pas op, ze zijn giftig!
De wilde kamperfoelie is een echte klimplant: hij slingert zich als een liaan omhoog in andere planten. Aan het eind van de winter is hij een van de eerste die weer uitloopt. In februari of maart, als alle bomen en struiken nog kaal zijn, heeft de kamperfoelie alweer groene blaadjes.

bos, duinenbloei: juni-oktober



Wilgenroosje
Epilobium hirsutum

Op veel plekken in de duinen en in het bos staan enorme bossen met wilgenroosjes. Zeker op kapvlakten voelen de planten zich erg goed thuis. Wilgenroosjes bloeien opvallend rozerood.

bos, duinjuni - september

Zeewinde
Convolvulus soldanella

Veel mensen kennen wel de witte 'pispotjes', de grote witte kelkvormige bloemen van de haagwinde, een klimmende plant die sommige struiken deels bedekt met een wirwar van stengels. De akkerwinde, die er erg op lijkt maar lager blijft, heeft wit-roze bloemen. Op de kwelder en het groene strand komt de zeewinde voor, een lage, kruipende plant met dikke, niervormige bladeren. De bloemen van de zeewinde zijn schitterend: roze met vijf witte banden.
In het Noordzeegebied ligt haar noordgrens: tot Jutland (Denemarken) wordt ze soms aangetroffen. Tegen een strenge winter kan ze niet: dan verdwijnt ze voor een poosje. Ze komt over de hele wereld voor, in gebieden met een gematigd klimaat. Op Schiermonnikoog kun je deze prachtige plant het beste vinden op het groene strand tussen paal 7 en 10, waar ze hier en daar groeit op de duintjes tussen de vloedlijn en de stuifdijk.

strand, kwelderbloeitijd: mei-september

imprimer