Planten met blauwe of paarse bloemen

Page under construction

Bitterzoet
Solanum dulcamara


Op vochtige plekken, waar een wat hogere begroeiing is, groeit bitterzoet.  Vooral in en langs rietvelden, slootranden en in ruige bermen met hoge begroeiing kom je deze forse plant tegen.  Bitterzoet heeft prachtige bloemen: paars met gele meeldraden die tot een soort tuit zijn vergroeid. De vruchten zijn ook erg mooi: dieprood van kleur. Maar pas op: ze zijn GIFTIG! Al heel lang is bekend dat bitterzoet een geneeskrachtige werking heeft en ook heeft bitterzoet waarschijnlijk een rituele betekenis gehad: rond de nek van de mummie van Toetanchamon hing een ketting van de bessen van... bitterzoet! 
duinen, Westerplasjuni - september

Brede orchis of mei-orchis
Dactylorhiza majalis

De brede orchis is de eerste van de roze tot lila bloeiende orchideeën die op Schiermonnikoog bloeien; vandaar ook de andere naam: mei-orchis. De bloemen staan in een aar aan het einde van de bloeistengel. De langwerpige bladen van de brede orchis zijn groen met paarsbruine vlekken. De brede orchis is in ons land sterk achteruit gegaan en staat op de rode lijst met bedreigde planten.
De brede orchis leeft, zoals alle orchideeën, in symbiose met een schimmel. De wortels van de plant en de draden van de schimmel wisselen voedsel met elkaar uit. De orchidee kan niet leven zonder de schimmel. Vooral suikers worden door de schimmel doorgegeven aan de orchidee.
Wanneer een insect de bloem van een brede orchis bezoekt raakt hij een stuifmeelklompje dat met een kleefsteel op de kop van het insect vastplakt. Bij een volgende plant raakt het stuifmeel de stamper en zo wordt de bloem bevrucht en ontstaan er zaden.
Behalve de brede orchis groeien er op Schiermonnikoog nog acht andere soorten orchideeën.   

schrale graslandenmei - juni

Duinviooltje
Viola curtisii
In de droge duinen staan veel viooltjes: geel met lichtpaars. De zaden worden door mieren verspreid.

duinapril - oktober

Gewone brunel
Prunella vulgaris


In vochtige duinvalleien staat nu de gewone brunel volop in bloei. De plant valt op door de donkere bloemhoofdjes, met blauwe bloemen en paars aangelopen kelkblaadjes. Door de vorm lijken ze wel wat op miniatuur bijenkorfjes. Afhankelijk van de groeiplaats zijn de blaadjes groen (vochtige standplaats) tot paarsbruin (droge standplaats).
De Latijnse naam Prunella verwijst mogelijk naar de paarsige kleur: als van een pruim.  
duinenmei  t/m september


Hondsdraf
Glechoma hederacea

De Hondsdraf is weinig kieskeurig. Zo groeit hij in wegbermen, tuinen, in het bos, in de duinen en soms zelfs in holle bomen. In april valt de plant op door de paarsblauwe bloemetjes. De rest van het jaar is Hondsdraf het best te herkennen aan de bladeren, die met wat fantasie op klimopbladeren lijken. Deze blaadjes vormen in fijngewreven toestand een remedie tegen allerhande ongemak, zoals zweren, zwellingen en brandnetelsteken. Maar de plant heeft ook een minder aangename eigenschap: door de kruipende wortelstok kan Hondsdraf in een zeer korte tijd een belangrijk stempel op uw moestuin drukken. Wellicht inspireerde dit onze voorouders tot de bijnaam 'Duivelskandelaar'.
Hondsdraf is op Schiermonnikoog op veel plaatsen te vinden. Een mooie groeiplaats voor de plant is de omgeving van Herberg Rijsbergen.

dorp, bos, duinenapril - mei

Lamsoor
Limonium vulgare

Lamsoor bloeit in juli-augustus en wordt door de opvallende paarse kleur ook strandheide genoemd. De plant kan erg goed tegen zout water.

kwelderjuli - augustus

Maarts viooltje
Viola odorata


Het maarts viooltje bloeit hier meestal in april. De Latijnse naam is Viola odorata, omdat de bloem een lekkere geur heeft. Ook de Engelse naam verwijst naar de geur: sweet violet. Het is de eerste violensoort die bloeit; veel eerder dan het driekleurig viooltje en het hondsviooltje in de duinen en het akkerviooltje in de tuin. Het maarts viooltje groeit dan ook het liefst in de beschutting van het dorp, op enigszins beschaduwde plaatsen onder heggen en in ruige bermen. Gelukkig hebben we die veel op het eiland.
De bloemen van het maarts viooltje zijn blauw met donkerblauwe aderen. Diep in het hart is de bloem wit, met oranje meeldraden.  
dorpmaart - mei

Mannetjesereprijs
Veronica officinalis
Op niet te droge, laagbegroeide duinhellingen kun je de komende maanden een plant vinden met lichtblauwe bloemen die in een aartje staan. Er lopen donkerder gekleurde adertjes door het lichtblauw. De plant wordt zo'n 30 cm hoog. Soms komen planten voor met donkerder of haast witte bloemen. De Latijnse naam Veronica is afgeleid van de heilige Veronica, die het gelaat van de lijdende Christus met een doek depte. Sommige ereprijsbloemen hebben, met enige fantasie, inderdaad trekken van een menselijk gelaat. De Nederlandse naam mannetjesereprijs komt van een vroegere gewoonte om planten die sterk op elkaar lijken, met mannetje en vrouwtje aan te duiden (tijm-ereprijs heette vroeger: 'ereprijswijfke').

De soortnaam 'officinalis' duidt er op dat de plant vroeger in de geneeskunde werd gebruikt: het was een geneesmiddel tegen long- en darmklachten. De plant komt ook voor in Noord-Amerika en werd door de Cherokee-indianen  gebruikt bij oorpijn.

duinenmei - augustus



Paarse dovenetel
Lamium purpureum
De paarse dovenetel hoort bij de vroegst bloeiende planten. Wanneer er een randje tussen de tegels tegen een zuidmuur is, kan hij al in maart beginnen te bloeien, maar in april kom je hem echt overal tegen. Tenminste als er erg voedselrijke grond is, want daar houdt deze plant van. Hij is beslist niet kieskeurig: tuinen, wegbermen en allerlei plekken waar het wat rommelig is hebben de voorkeur.
dorp, poldermaart - oktober

Pinksterbloem
Cardamine pratensis
De pinksterbloem bloeit meestal al ver voor Pinksteren: van april tot juni. De wetenschappelijke naam is Cardamine pratensis, waarbij pratensis betekent:  groeit in weilanden. Vroeger klopte dat: toen groeide de plant vooral in weilanden.
In de huidige weilanden vind je ze nauwelijks meer. Nu zijn slootranden en vochtige duinvalleien de favoriete groeiplekken van de pinksterbloem.
De bloemkleur varieert van wit tot lichtlila, met kleine adertjes in de kroonbladen. Behalve door zaden planten pinksterbloemen zich ook nog op een andere manier voort: door knopvorming aan de onderkant van de bladen! De jonge stengelbladen bevatten in het voorjaar een grote hoeveelheid vitamine C, vandaar dat de plant vroeger werd gebruikt tegen 'scheurbuik', een ziekte die ontstaat door een gebrek aan  vitamine C.

dorp, polder, duinenapril - juni

Slangenkruid
Echium vulgare

Het is jammer dat er op Schiermonnikoog geen adders voorkomen. Anders hadden we mooi kunnen proberen of de bewering dat slangenkruid giftige slangenbeten geneest werkelijk hout snijdt. Vermoedelijk komt het verband dat tussen slangenkruid en slangenbeten wordt gelegd voort uit de vorm van de bloem. De stijl, die buiten de bloem steekt, is aan het eind namelijk gespleten. Met deze 'slangentong' lijkt de roze of blauwpaarse bloem met wat fantasie op de opengesperde muil van een slang.
Slangenkruid komt voor in droge, kalkrijke duinen.
Op Schiermonnikoog is de plant algemeen langs de Prins Bernhardweg en in de buurt van de Vuurtoren. De forse bloempluimen zijn in de zomermaanden nauwelijks te missen.

duinjuni - augustus

Veldhondstong
Cynoglossum officinale

De veldhondstong (Cyno = hond; glossum = tong) kom je op Schiermonnikoog vooral tegen langs strandovergangen en langs enkele paden door de duinen. Gek is dat niet, wanneer je weet dat deze plant zaden vormt met weerhaken er aan. Daardoor blijven ze gemakkelijk in de vacht van konijnen en hazen hangen (of aan de sokken van wandelaars) en verspreiden zich op die manier. De soortnaam 'officinale' geeft aan dat de soort in de geneeskunde werd gebruikt: als middel tegen ontstekingen. Opvallend kenmerk is dat de bloemen van rood naar blauw verkleuren naarmate ze langer bloeien.  
duinenmei  t/m juli

Zeeaster
Aster tripolium

Een van de opvallendste nazomerplanten van de kwelder is de zeeaster of zulte. De bloemen zijn lichtpaars met een geel hartje. Als je goed zoekt, zijn er altijd wel planten te vinden die alleen het gele hartje hebben. De zeeaster is een sappige plant die als groente gegeten kan worden. In winkels en restaurants wordt hij verkocht onder de naam lamsoren, niet te verwarren met de plant lamsoor. Lamsoren is de Zeeuwse naam voor zeeaster. Zeeasters bloeien tot in oktober.

kwelderjuli - oktober

imprimer