Alken, zeekoeten, aalscholvers en jan-van-genten

Aalscholver
Phalacrocorax carbo

Aalscholvers zien we de laatste jaren steeds meer op Schiermonnikoog. Ze broeden hier nog niet, maar het is niet ondenkbaar dat dat in de toekomst gaat gebeuren.
Nu zie je ze veel in de Waddenzee en de Noordzee, waarbij het vooral een mooi gezicht is hoe ze op het strand met uitgespreide vleugels staan te drogen. Aalscholvers duiken namelijk diep en hebben daarom geen waterafstotend verenpak met lucht tussen de veren.
Behalve het strand is de Westerplas een goede plek om ze te zien. Vaak zitten ze in de struiken rondom de plas of zijn ze er aan het vissen.

wad, kwelder, strand, Westerplasdoortrekker en zomergasthele jaar

Alk
Alca torda

Alken lijken erg op zeekoeten: zwart/wit. Het grootste verschil is de snavel: die van een zeekoet is smal en puntig; die van een alk hoog, stomp en met een witte dwarsband. Alken zijn, net als zeekoeten trouwens, echte zeevogels. Ze broeden vooral langs de rotskusten van IJsland, Noorwegen en het noorden van Ierland en Groot-Brittannië. Ze leven van visjes en kreeftachtigen. Ze kunnen prima duiken, waarbij ze hun vleugels als peddels gebruiken.

Alken kom je soms tegen op het strand. Vaak zijn ze dan verzwakt of dood. De oorzaak is soms duidelijk zichtbaar: een olievlekje op de veren. Daardoor is het verenkleed niet meer waterdicht en kan het koude water rechtstreeks op de huid komen, waardoor de vogel doodgaat.
stranddoortrekker, wintergastherfst, winter, voorjaar

Jan-van-gent
Morus bassanus

Meestal vind je deze enorme vogel dood op het strand, gestorven door een stuk touw of net rond zijn kop of poten, of met een olievlek op het verenpak. Maar vooral in de herfstmaanden september en oktober kun je hem hier ook in levende lijve tegenkomen. Jan-van-genten trekken dan boven zee naar het westen en vooral bij stevige noordwestenwind komen ze dan soms vlak langs het strand. De volwassen vogels zijn scherp zwart-wit getekend, de jongen donker bruingrijs. Bij volwassen vogels vallen de grote, blauwe ogen erg op. De spanwijdte bedraagt bijna twee meter! De nesten worden op rotsrichels gebouwd en het vrouwtje legt één ei, dat onder de poten wordt uitgebroed!!

stranddoortrekkeraugustus-november en februari-mei

Kleine alk
Alle alle
Een kleine alk is net zo groot als een spreeuw. Het is een kort, gedrongen vogeltje met een zwart-wit verenkleed. Ze broeden op Groenland en Spitsbergen en overwinteren op volle zee, tot in de noordelijke Noordzee.
Hun voedsel bestaat voornamelijk uit kleine kreeftachtigen (krabjes, garnalen).
Bij ons zie je de kleine alk met name na een flinke noordwesterstorm. Dan worden ze soms ver landinwaarts waargenomen.   
wad, stranddoortrekker, wintergastherfst, winter

Papegaaiduiker 
Fratercula arctica

De kans om op Schiermonnikoog een levende papegaaiduiker te zien is niet groot.  In de wintermaanden maak je nog de meeste kans. Het is één van de heel bijzondere zeevogels. Kijk alleen maar naar zijn snavel: groot en met allerlei felle kleurtjes. Het bijzondere aan die snavel is dat hij in de broedtijd groter is (om meer vis te kunnen houden) dan daarbuiten. Ze broeden in een zelfgegraven nestgang die ruim één meter lang is. De broedgebieden strekken zich uit van Groot Brittannië en Noorwegen naar het westen en noorden, tot de oostkust van Amerika. Ze overwinteren op volle zee. Omdat ze zinken als ze dood zijn, vind je maar heel zelden een dode aangespoelde vogel.
zee, strand zeldzame wintergastherfst, winter, voorjaar 

Zeekoet
Uria aalge

Zeekoeten zijn echte zeevogels. Bijna hun hele leven brengen ze op zee door. Alleen in de broedtijd gaan ze aan land.
Een zeekoet lijkt wel wat op een pinguin: z’n poten zitten helemaal achter aan z’n lijf en als hij loopt doet hij dat net zo onhandig als een pinguin. Maar zwemmen kan hij des te beter: de korte, stevige vleugels gebruikt hij als peddels en z’n poten om te sturen. Onder water jaagt hij dan op vis zoals haring en zandspiering. Hij duikt daarbij tientallen meters diep!
Broeden doen ze op rotsen en kliffen. In ons land dus niet, maar wel op bv. Helgoland. Het vrouwtje legt maar één ei, dat pas na 32 dagen uitkomt (kip: 21 dagen). Het jong is na 5 jaar geslachtsrijp. De zeekoet kan wel 30 jaar oud worden.
Op Schiermonnikoog vind je vooral zieke of dode zeekoeten aan het strand. Die hebben vaak vet of olie aan hun veren gekregen, waardoor het zeewater tussen de veren door op de huid kan komen. De vogel krijgt dan longontsteking en gaat dood. Soms zijn er doortrekkende zeekoeten te zien boven zee en na een storm kom je langs het strand wel eens rustende zeekoeten tegen.

stranddoortrekkeroktober t/m april<



Illustraties: Elseviers Gids van de Europese Vogels, 1977

afdrukken